Materiały: Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi

Artykuł [MONODRAM] „Cień” Kamili Sammler / Elfriede Jelinek „Cienie. Eurydyka mówi” pochodzi z serwisu Austriart.

Materiały: Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi

Artykuł [MONODRAM] „Cień” Kamili Sammler / Elfriede Jelinek „Cienie. Eurydyka mówi” pochodzi z serwisu Austriart.

Prowadzenie: prof. Joanna Jabłkowska (Uniwersytet Łódzki)

Spotkanie po polski i niemiecku, z tłumaczeniem konsekutywnym na polski

Opis: Austriackie Forum Kultury

Artykuł Między Google i McKinseyem. Życie w sieci, globalna digitalizacja i zanik osobowości. Spotkanie z austriacką pisarką Kathrin Rögglą pochodzi z serwisu Austriart.

Opis: Austriackie Forum Kultury

Artykuł [WARSZTAT] Ursula Poznanski „Polowanie” / O kobiecym kryminale pochodzi z serwisu Austriart.

To nasz debiutancki rok. W dodatku niepełny. Zaczęliśmy nieśmiało już w marcu. W mediach społecznościowych pojawiliśmy się w maju. Zbieramy w jednym miejscu bogaty arsenał austriackiej kultury – wielowymiarowej, wielonarodowej, wieloaspektowej, w powszechnej świadomości niestety mało znanej lub, świadomie lub nieświadomie, lekceważonej. Powoli, ale mamy nadzieję, że mądrze i szczerze, realizujemy nasze skromne założenie. Na naszej stronie już udało nam się stworzyć obszerny zbiór tekstów muzycznych, teatralnych, filmowych, literackich oraz filozoficzno-społecznych – w tym recenzji i wywiadów. Nie uszły naszej uwagi wystawy – te austriackie, jak i polskie. Zostawmy jednak wstępne ogólniki. Przejdźmy do konkretów!

Ten rok należał do Kafki. Trudno temu zaprzeczyć. Zaczęliśmy we wrześniu Listami do Mileny (reż. Maciej Gorczyński) – spektaklem przygotowanym w ramach czterdziestolecia Ośrodka Praktyk Teatralnych w Gardzienicach. Listy do Mileny tworzą miłosny pamiętnik o korespondencyjnej relacji z czeską tłumaczką jego twórczości – Mileną Jesenską. Adaptacja teatralna nie zawiodła. Grupa aktorów tancerzy i duet muzyczny stworzyli inteligentny i wrażliwy spektakl, o którym w szczegółach możecie przeczytać tu. Hitem scen teatralnych, długo wyczekiwanym i ważnym, był kafkowski Proces (reż. Krystian Lupa). To dzieło potężne, z którym nie ma żartów. Siedmiogodzinna interpretacja giganta polskiego teatru podzieliła zarówno krytyków teatralnych, jak również literackich fanów Kafki oraz miłośników teatru. Tegorocznym spektaklom scenicznym towarzyszyły również spotkania literackie. Podczas XIV. Festiwalu Warszawa Singera Hanna Koskowska w przyjemnej, bo kameralnej atmosferze jednej z warszawskich księgarni opowiadała o kabale w twórczości Kafki i jej istotnej roli w budowaniu zawiłego labiryntu jego filozofii egzystencjalnej. O Kafce i jego mrocznym świecie dyskutowano również na spotkaniu zorganizowanym w ramach wydania pierwszego, kompleksowego opracowania twórczości niemieckojęzycznego pisarza. Stworzona przez amerykańskich badaczy spuścizny Kafki Encyklopedia (Państwowy Instytut Wydawniczy) to zbiór haseł, które nijak się mają z zastygłymi, znanymi nam wszystkim jednostkami słownikowymi. O tym, jak wyglądają i co sprawia, że mają tak wciągającą moc, pisaliśmy w naszej recenzji. Encyklopedia to bez dwóch zdań lektura obowiązkowa, magiczna, która wymaga wielokrotnych powrotów i głębszych analiz. Za czytelniczą pauzę niech posłużą Opowieści i przypowieści Kafki zebrane w jednym tomie przez Państwowy Instytut Wydawniczy. Wydane wszak rok temu wydają się fundamentalne w historii polskich wydań; to „najobszerniejszy jak dotąd wybór opowiadań, przypowieści, miniatur i aforyzmów”, często uznawanych za literackie próby drugiego rzędu. Czy na pewno?

Na pewno niekwestionowaną bombą wydawniczą okazało się delikatne, acz wstrząsające studium ludzkich zachowań, opisanych sugestywnym językiem austriackiej pisarki Christine Lavant. Miniaturowe Zapiski z domu wariatów (Wydawnictwo Ossolineum) spisane przez nieznaną polskiemu czytelnikowi autorkę zachwycają prostotą formy językowej, która tworzy sugestywny świat cierpienia i nadziei, marzeń i rzeczywistości. Mimo skromnej i niepozornej objętości stanowi wielką księgę o człowieczeństwie. Księgę w której każdy odnajdzie cząstkę siebie. Nie mniej intrygującą pozycją okazała się trzecia część literacko-naukowego tryptyku Horyzonty Trakla. Trakls Horizonte autorstwa Krzysztofa Maćkowskiego i Janusza Miki. Wielką literaturę reprezentuje drugie wydanie Budowniczego ruin Herberta Rosendorfera, którego twórczość jest „pyszną zabawą dla wszystkich miłośników barokowego stylu pisania, zawiłości muzyki i tropienia rozlicznych, nieoczywistych często odniesień literackich. Wspaniała lektura, wymagająca skupienia i uwagi, ponieważ autor co chwila wyprowadzająca czytelnika na manowce, rozpoczynając niespodziewanie kolejną nieprawdopodobną opowieść, by w pewnym momencie powrócić do któregoś z wcześniejszych wątków. Rozmach i stopień komplikacji fabuły budzą nieodparty podziw i pragnienie ponownej lektury, aby odkryć kolejne, niedostrzeżone wcześniej głębie tej jedynej w swoim rodzaju powieści”.

A tymczasem w Austrii… Zgodnie mówi się o trzech interesujących pozycjach literackich: Das Floß der Medusa Franzobela (wielka alegoria ludzkiej natury, historia walki o przetrwanie i porzuceniu zasad moralnych), Der Tag, als mein Großvater ein Held war Paulusa Hochgatterera (historia o czasie wojennego przełomu, o marcu 1945 roku, nominowana do Austriackiej Nagrody Literackiej) oraz Statusmeldungen Stefanie Sargnagel (radykalnie subiektywna powieść o prostym życiu, feminizmie, utracie „ja” i depresji; „powieść pop bez muzyki pop i powieści” – jak pisze „Der Spiegel”).

Trwa dobra passa współczesnego kina austriackiego. Jego niekontestowany mistrz Ulrich Seidl uraczył nas w tym roku przejmującym, choć z zachowaną „Seidlowską” ironią, dokumentem o polowaniach w Afryce – Safari. Michael Haneke niestety rozczarował, ale geniuszom wybaczamy. Jego Happy End warto zobaczyć, aby wyrabiać sobie własną perspektywę. Ci którzy przegapili w salach kinowych, niech szperają w Internecie i szukają dobrze skrojonego, spokojnego filmu Pożegnanie z Europą o ostatnich latach życia Stefana Zweiga w Brazylii. Reżyserowała Niemka Maria Schrader. Nie zabrakło Austriaków na polskich festiwalach filmowych. Podczas Warszawskiego Festiwalu Filmowego obejrzeliśmy koprodukcję izraelsko-austriacką Amichaia Greenberga Świadectwo. To przyzwoite kino rozliczeniowe. Eksperymentalny film Bernharda Kammela Elizjum Hernalsiense polecamy jedynie koneserom. Na 17. Międzynarodowym Festiwali Filmowym WATCH DOCS Austrię reprezentowali twórcy pochodzący z Polski – Dariusz Kowalski i Filip Malinowski. Miłośnicy dokumentu nie przeżyli na sali projekcyjnej ani zachwytu, ani rozczarowania. Prace porządne. Ciekawiej było zaś na 24. Międzynarodowym Festiwalu Filmów Animowanych Etiuda&Anima w Krakowie. Gościła bowiem na nim legenda austriackiej animacji, nomen omen znów o polskich korzeniach, Hubert Sielecki. Wywiad z twórcą przeprowadziliśmy w ramach naszego cyklu Austriackie Gadanie/Österreichisches Gerede. Miłośników historii i teorii kina zaprosiliśmy do lektury tekstów dr Beaty Kosińskiej-Krippner o popkulturowym gatunku filmowym Heimatfilm filmowych mozaikach Petera Kubelki i amerykańsko-austriackiej aktorce i naukowców Hedy Lamarr.

A tymczasem w Austrii… Nie tylko Austriaków, ale również europejską publiczność zachwycił wypełniony ogromnym ładunkiem emocjonalnym, debiutancki film Adriana Goigingera – Die beste aller Welten (Najlepszy ze światów). W polskich kinach już 15 stycznia na Tygodniu Filmu Niemieckiego w Warszawie. Więcej informacji o filmie tu.

Nie zabrakło Austriaków na polskich deskach teatru i opery. Plac Bohaterów mistrza współczesnego dramatu Thomasa Bernharda wystawiono, z umiarkowanym, ale jednak sukcesem, w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi. Chris Haring na małej scenie Opery Narodowej w Warszawie współreżyserował balet Giselle Adolpha Adama i Teophila Gaultiera. Interpretacja współczesna, kontrowersyjna, ale warta zobaczenia. Niedawno powołana do życia Polska Opera Królewska wystawiła arcydzieło Mozarta Wesele Figara. Na pięknej scenie Teatru Stanisławowskiego działo się jednak zbyt mało, by spektakl ten z czystym sumieniem polecić naszym czytelnikom. Podczas 21. Międzynarodowych Spotkaniach Teatrów Tańca w Lublinie mile zaskoczyli i rozśmieszyli nas performerzy i komicy Dominik Grünbühel, Austriak urodzony w Nowym Jorku, i Brytyjczyk Luke Baio. O ich występie przeczytacie tu. Z objawieniem austriackiej dramaturgii, Ferdinandem Schmalzem, można było zapoznać się podczas spotkań zorganizowanych przez Austriackie Forum Kultury i Teatr WARSawy. W ramach Poniedziałkowej sceny czytania zaprezentowano fragmenty Oporu sanatoryjnego, a we Wrocławiu utwór na przykładzie masła. W Lublinie Mariusz Treliński wystawił operę Umarłe miasto Ericha Wolfganga Korngolda. A miłośnikom teorii i historii teatru ofiarowaliśmy teksty o Ödönie von Horváthie, Arthurze Schnitzlerze, Hermannie Brochu i młodej dramaturgii austriackiej. Fanatykom Melpomeny przybliżyliśmy postać szalonego Waltera Ulmanna.

A tymczasem w Austrii… Za najlepszą sztukę teatralną uznano Geächtet Ayada Akhtara, wystawioną w Burgtheater und Schauspielhaus Graz. Wielkim uznaniem cieszył się również spektakl Der Auftrag: Dantons Tod w reżyserii Jana-Christopha Gockela, stworzony na podstawie tekstów Heinera Müllera Der Auftrag i Georga Büchnera Dantons Tod.

Jednym tchem można wymieniać Schielego, Klimta czy Kokoschkę jako głównych, austriackich malarzy. To wielkie nazwiska i nikt właściwie z tym dyskutować nie będzie. Warto jednak na chwilę odrzucić utarte schematy. W Belvedere Musem Wien przygotowano w 2017 roku wystawy Erwina Wurma, Petera Bauma czy Alfreda Wickenburga. Dużym wydarzeniem była wystawa Jan III Sobieski. Polski król w Wiedniu i nie mniej interesująca Österreich. Fotografie 1970−2000 przedstawiająca trzydzieści lat Austrii w obiektywie. W Polsce po raz pierwszy można było podziwiać retrospektywę prac austriackiej malarki Marii Lassnig w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, a w Krakowie indywidualną wystawę Ines Doujak, na której artystka performerka zaprezentowała kolaże z cyklu Karnacje [Skins], wykorzystujące tablice edukacyjne i atlas medyczny z początku dwudziestego wieku. W Muzeum Narodowym w Warszawie trwa wystawa Biedermeier, którą w dużej mierze tworzą wiedeńskie eksponaty epoki – meble, biżuteria, zastawy, ubiory i obrazy, a w Krakowie z kolei wciągają w świat sztuki i technologii Przemysław Jasielski i Rainer Prohaska na wystawie Nonsensowne technologie. Na stronie publikowaliśmy teksty o tajemnicy kiczu u Hermanna Brocha i tryptyk poświęcony Akcjonizmowi wiedeńskiemu. Zaprezentowaliśmy również prace austriackich twórców komiksów. Ulli Lust tworzy kobiece komiksy-reportaże, często mówiące o problemach naszego życia intymnego. Nicolasa Mahlera interesuje bardziej żart abstrakcyjny i minimalistyczna kreska.

A tymczasem w Austrii… Niekwestionowanym numerem jeden w wiedeńskiej Albertinie jest wystawa rzadko prezentowanych rysunków i obrazów Rafaela. To pierwsza monograficzna wystawa jego prac w Austrii. Można ją oglądać do 7 stycznia 2018 roku!

Koncert roku? Pod batutą Martina Haselböcka. Austriacki dyrygent w Polsce gościł dwukrotnie. Podczas 21. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena wespół w zespół z założoną przez siebie Orchester Wiener Akademie i Johnem Malkovichem zaadoptowali na potrzeby muzyczne Egmonta Goethego. Po raz drugi Austriak pojawił się w grudniu i zabrał słuchaczy na mozartowskie spotkanie w starym stylu, zgodnie z wymogami dawnej praktyki wykonawczej. Na historycznych fortepianach Pleyela (o nich możecie przeczytać tu) zagrali soliści Alexei Lubimov i Hubert Rutkowski. Martin Haselböck poprowadził orkiestrę nad wyraz spokojnie. W pierwszej części koncertu to pianiści, tworząc wspaniały duet fortepianowy, przenieśli nas w mozartowską przestrzeń. Orkiestra była łagodnym tłem raz to wesołej, a raz poważnej rozmowy rosyjskiego i polskiego wirtuoza. To dla tej części, a przede wszystkim bisu (Larghetto i Allegro – niedokończony utwór Mozarta na 2 fortepiany) warto było spędzić niezobowiązujące, dokładnie tak!, dwie godziny w studio Lutosławskiego.

A tymczasem w Austrii… Z austriackich nowości muzycznych, które zyskały uznanie krytyków i słuchaczy, należy wymienić album Wilfrieda Scheutza Gut Lack oraz Paula Pluta Lieder vom Tanzen und Sterben.

Nastąpiła zmiana warty na stanowiskach ambasadora Austrii i dyrektora Austriackiego Forum Kultury w Warszawie. Pierwszym z nich został dr Werner Almhofer, drugim Rupert Weinmann. W Polsce zakończył się rok awangardy, a w Austrii zaczyna rok moderny. Już wiemy, że zarówno w Polsce, jak i Austrii nadchodzący rok upłynie na świętowaniu 100-lecia odzyskania przez oba państwa Niepodległości. Ale to nie wszystko. U nas to będzie również rok Zbigniewa Herberta i Praw Kobiet. U Austriaków Egona Schielego, Kolomana Mosera i Otto Wagnera. Zapowiada się intensywne 12 miesięcy!

Zespół AUSTRIART

Artykuł Nasze spojrzenie na 2017 rok! pochodzi z serwisu Austriart.

Thomas Köck (1986) otrzymał za swoją twórczość literacką i dramatopisarską liczne nagrody i stypendia.

Informacje organizatora

Artykuł [LITERATURA] Czytanie performatywne „raj.głód” Thomasa Köcka pochodzi z serwisu Austriart.