Po raz trzeci przyznano Österreichischer Buchpreis 2018. Główna nagroda przypadła Danielowi Wisserowi za powieść Königin der Berge. Za debiut wyróżniono Marie Gamillscheg za książkę Alles was glänzt.

To prawdopodobnie najmłodsza państwowa nagroda literacka przyznawana w Austrii. Powołano ją do życia w 2016 roku z inicjatywy ministra Josefa Ostermayera. Organizatorami i fundatorami nagród są Bundeskanzleramt der Republik Österreich, Hauptverband des Österreichischen Buchhandels oraz Arbeiterkammer Wien.

Niezależne jury wybiera najlepszych pisarzy w dwóch kategoriach: najlepsza niemieckojęzyczna proza/eseistyka/poezja/dramat austriackiego autora lub austriackiej autorki oraz najlepszy debiut austriackiego autora lub austriackiej autorki. Österreichischer Buchpreis to coroczny hołd składany indywidualności austriackiej literatury w celu poświęcenia jej należytej uwagi oraz próba jej popularyzacji w kręgu państw niemieckojęzycznych.

Głównym laureatem tegorocznej edycji został Daniel Wisser, polskim czytelnikom znany z fragmentów powieści Löwen in der Einöde [Lwy na pustkowiu], prezentowanych przez samego autora na 13. Międzynarodowym Festiwalu Opowiadania we Wrocławiu (2017). Wisser, jak sam o sobie mówi, „austriackim autorem” nie jest, tym bardziej intrygujący jest werdykt jury, którego zadaniem jest wszak wybór autorów reprezentujących, czy wręcz tworzących nurt literatury z charakterystyczną nutą austriackości. „Austriak” i „autor”, jak wyjaśnia w dalszej części swoich podziękowań, z tą ideą do końca się nie utożsamia. I chce docierać do wszystkich. Tym razem z powieścią o prawie do wyboru „ostatniej godziny” na własnych warunkach.

Königin der Berge to pełna humoru, chwytająca za serce opowieść o rzeczach ostatecznych, ale również i tych ostateczność poprzedzających, o życiu w jego najstraszliwszym pięknie i wyjątkowej niemożliwości. To historia czterdziestoletniego Roberta Turina, który postanawia zakończyć swój ziemski żywot w Szwajcarii – wszak tylko tu, jak mówi sam bohater, może sam o sobie decydować. No właśnie. Czy na pewno?

Tytuł powieści Daniela Wissera niesie w sobie pierwiastek poetyckości, dla Roberta Turina oznacza jednak tkwiącą w nim chorobę: stwardnienie rozsiane. Przebywa w domu opieki, od lat przykuty do wózka. Marzy o jednym: eutanazji. Na przeszkodzie staje życie. Życie które wciąż ma coś do zaoferowania. On, pełen gorzkiej refleksji i cynizmu, czas spędza na wymyślaniu nowych łamigłówek pamięciowych, prowadzi urzekające dialogi ze swoim zmarłym kotem i przyswaja spore ilości wina. Sprawia przy tym wrażenie niezwykle wstrętnego typa.

Daniel Wisser oddaje swojemu bohaterowi głos i razem z nim zagląda mu w duszę. Precyzja i temperamentna narracja całkowicie zdobyły serca jury. Śmierć i piorunujący dowcip językowy balansują na cienkiej linii, którą jest błagalne wołanie o życie.

Debiutancka propozycja 26-letniej Austriaczki to jej osobista wizja społeczeństwa. Ojczyzną jest miejsce, w którym nie tylko my sami mamy czuć się dobrze, ale również zatroszczyć się o to, by inni również odnaleźli w niej swoje miejsce – wyjaśnia.

Alles was glänzt opowiada o stopniowo zanikającym świecie. Marie Gamillscheg stworzyła wielowymiarową historię o wspólnym przeznaczeniu u podnóża potężnych masywów górskich – o blasku upadku i nowego początku. To studium umierającej wioski. Tych, którzy mieszkają w górskiej dolinie u stóp wielkich szczytów, pochłaniają góry. Austriaczka kreśli historie kilku bohaterów żyjących w iluzorycznym świecie, sprawiających wrażenie obojętnych na mizerność otaczającej ich rzeczywistości.

Umiejętność opowiadania sprowadzonego do krótkich, oszczędnych zdań pozwoliła Marie Gamillscheg stworzyć przekonującą analizę ludzkich postaw – indywidualności wobec zbiorowości i wspólnoty wobec jednostki.

---

Daniel Wisser urodził się w 1971 roku w Klagenfurcie, mieszka w Wiedniu. Od 1990 roku publikuje prozę, poezję i teksty dla radia, pracuje jako redaktor i wydawca literatury współczesnej. Debiutancka powieść Wissera Dopplergasse acht ukazała się w 2003 roku. Autor jest laureatem Austriackiego Stypendium Państwowego w dziedzinie literatury 2007.

W 2011 ukazała się powieść Standby. Za kolejną powieść Ein weißer Elefant (Biały słoń, 2013) otrzymał między innymi stypendium Miasta Wiednia im. Eliasa Canettiego, którego laureatem był jeszcze trzykrotnie. Zbiór opowiadań Kein Wort für Blau („Nie ma słowa na niebieski”) ukazał się w 2016. Wyjątkowe w jego występach jest to, że nie czyta swoich tekstów, ale je recytuje.

Marie Gamillscheg urodziła się w 1992 roku w Grazu. Studiowała germanistykę oraz komunikację międzykulturową (francuski, rosyjski) na uniwersytecie w Grazu. Magisterium kontynuowała w ramach Studium Europy Wschodniej na Freie Universität w Berlinie. Prace literackie publikuje m.in. w „Lichtungen” oraz „Edit”. Jest również dziennikarką tygodnika „Die Zeit” oraz internetowego magazynu „Zeit Campus”.

Powiązane artykuły