To już 68. edycja międzynarodowego festiwalu filmowego w Berlinie. Austrię oficjalnie reprezentuje aż sześć filmowych ekranizacji. Z czym przyjechali na Berlinale 2018 Austriacy? Krótki przewodnik po ich twórczości filmowej.

Corocznie około 400 filmów walczy o najwyższy laur w dziewięciu kategoriach na międzynarodowym festiwalu Berlinale. Tysiące uczestników przyciąga nie tylko starannie przeprowadzona selekcja, grono wielkich nazwisk światowej kinematografii, ale również atmosfera stolicy Niemiec – miasta pełnego nieograniczonych możliwości, jak wielokrotnie z dumą powtarzają jego mieszkańcy i przyjezdni. Austrię na zeszłorocznej edycji festiwalu reprezentowały komedia Wilde Maus w reżyserii aktora i komika Josefa Hadera (znany również z głównej roli w filmie Pożegnanie z Europą), film dokumentalny Untitled, zaskakująco dojrzały debiut Adriana Goigingera Najlepszy ze światów, film fabularny Siebzehn o niekonwencjonalnym uczuciu i przekraczaniu granic w imię miłości, oraz Tiere Grega Zglinskiego. Kim są tegoroczni reprezentanci Austrii?

O główną nagrodę, Złotego Niedźwiedzia, powalczy koprodukcja austriacko-niemiecko-francuska w reżyserii Emily Atef 3 Tage in Quiberon. Film przenosi widza do 1981 roku, gdy Romy Schneider, wraz ze swoją przyjaciółką Hilde, spędza trzy dni w bretońskim kurorcie Quiberon, aby złapać odrobinę oddechu przed zdjęciami do nowego filmu. Mimo złych doświadczeń z niemiecką prasą zgadza się na wywiad z dziennikarzem i fotoreporterem tygodnika Stern –  Michaelem Jürgsem i Robertem Lebeckiem. Wywiad przeobraża się w trzydniową zabawę w kotka i myszkę między dziennikarzem i „aktorką stulecia”, w których rozmowę z czasem coraz silniej angażują się również fotoreporter i przyjaciółka Hilde…

3 Tage in Quiberon (2018) / reż. Emily Atef / film fabularny / dramat / Austria: 13 kwietnia 2018 r.

W kategorii Panorama startują dwa austriackie obrazy. L’Animale w reżyserii Austriaczki Kathariny Mückstein portretuje grupę wyrostków, która rządzi mieszkańcami małej wsi, rozbijając się po okolicy na stuningowanych motorowerach. Wszystko zmienia się, gdy główny bohater, Mati, poznaje Carlę. Po spotkaniu z pewną siebie i pełną życia dziewczyną dociera do niego, jak wielkim przeciwieństwem jest popisowa klika jego koleżków. Sytuacja komplikuje się dodatkowo, gdy w Carli zakochuje się również najlepszy przyjaciel Matiego – Sebastian. Czy Mati straci swoją pozycję w rozbisurmanionej klice młodzieniaszków, którzy trzymają, choć pozornie, cały świat w garści?

L’Animale (2018) / film fabularny / dramat / reż. Katharina Mückstein / Austria: 16 marca 2018 r.

Obecny kryzys emigracyjny wzbudza skrajne emocje. O jego społeczno-politycznej wielowątkowości, tragicznych skutkach i ludzkiej przyzwoitości opowiada koprodukcja austriacko-niemiecka w reżyserii Wolfganga Fischera – Styx (film otwarcia sekcji Panorama). Rilke, lekarka z Europy, postanawia zaszyć się w jednej z latarni morskich na Gibraltarze i żyć pełnią dzikiej, niczym niezmąconej natury. Jej spokój na wielkim Atlantyku przerywają niespodziewane wydarzenia. Oto grupa dryfujących uchodźców, walczących o życie, wciąga ją w walkę o niepewny los ich pełnej nadziei podróży ku lepszemu światu. Przed Rilke wyłania się paralelny świat, w którym walka o przetrwanie na międzywodach Afryki i Europy każdego dnia zmusza człowieka do nadludzkiego wysiłku.

Styx (2018) / film fabularny / dramat / reż. Wolfgang Fischer / Austria: październik 2018 r.

Listę kandydatów do głównej nagrody w kategorii Forum zasiliła Ruth Beckermann prezentując film dokumentalny Waldheims Walzer, w którym porusza kwestie prawdy i kłamstwa, alternatywnych faktów oraz problematykę odpowiedzialności indywidualnej i zbiorowej.

Jest rok 1986. Były sekretarz generalny ONZ Kurt Waldheim, wielce ceniony na tym stanowisku zarówno przez polityków radzieckich, jak i ich zachodnich odpowiedników, rozpoczyna walkę o fotel prezydenta Republiki Austrii. Film opowiada o lukach w biografii Waldheima dotyczących okresu II wojny światowej, zatajonych przed przedstawicielami Światowego Kongresu Żydów. Ówczesne rewelacje doprowadziły do antysemickich ekscesów. Austriacy domagali się odpowiedzi na pytania o wątpliwą przeszłość czołowego austriackiego polityka. Poruszano kwestię odpowiedzialności zbiorowej. Kurt Waldheim mimo to objął urząd prezydenta. Ruth Beckermann, dzięki archiwalnym nagraniom, jak również swoim autorskim „wycinkami”, dokonuje analizy upadku austriackiego kłamstwa, jakim było twierdzenie, jakoby Austria była „pierwszą ofiarą” Hitlera. Film o mechanizmach mobilizacji mającej na celu podżeganie narodowych nastrojów i manipulowanie prawdą historyczną.

Waldheims Walzer (2018) / film dokumentalny / reż. Ruth Beckermann / Austria: brak informacji

Berlinale Special co roku zapewnia dawkę nieszablonowych produkcji, wyjątkowych osobowości i ponadczasowych tematów. W tym roku Austrię reprezentuje Martin Šulik, którego film Dolmetscher współfinansował Austriacki Instytut Filmowy. Z jaką historią słowacki reżyser zakwalifikował się do konkursu?

Gdy osiemdziesięcioletni Ali Ungár nagle odkrywa nazistowską przeszłość swoich rodziców, wyrusza do Wiednia stawić czoła zarzutom o popełnione przez nich morderstwo. Los jednak ma inne plany wobec niego. Na miejscu odnajduje swojego syna – Georga Graubnera. Mimo że Georg nigdy nie był zainteresowany przeszłością ojca i swoich dziadków, z biegiem czasu i za usilnymi namowami Alego, wyrusza z nim do Słowacji w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania o koleje rodzinnego losu. Podczas wspólnej podróży ukazuje im się nie tylko malowniczy kraj i tajemnicza, rodzinna przeszłość. Mimo różnic w charakterze i rozbieżnych wizjach świata powoli stają się sobie bliscy, odkrywając siłę obopólnego zrozumienia.

Dolmetscher (2018) / film fabularny / dramat / reż. Martin Šulik / Austria: brak informacji

Konkurs Kulinarisches Kino stał się częścią Berlinale stosunkowo niedawno, bo w 2006 roku. Już 12 lat dostarcza widzom dawkę świetnych filmów dokumentalnych i krótkometrażowych, które niejednokrotnie wpuszczały widownię w maliny, obrzucały ją mięsem, demaskowały manipulacje i kłamstwa, opowiadały o pasjach i szaleństwach, wyciskały łzy, w końcu ładowały dobrą energią, dzięki której widzowie wychodzili z kina radośni jak szczypiorek na wiosnę!

Przyjazne środowisku samochody elektryczne? Zrównoważona produkcja artykułów spożywczych? Sprawiedliwy proces produkcyjny? Brzmi wspaniale! Jeśli wszystko to, co przekazują nam wielkie koncerny jest prawdą, możemy zmieniać świat dokonując świadomych wyborów konsumenckich. Austriacki reżyser Werner Boote razem z Kathrin Hartmann, specjalistką ds. ochrony środowiska, opowiadają w filmie The Green Lie, jak chronić samych siebie przed „zielonymi kłamstwami”.

The Green Lie (2018) / film dokumentalny / reż. Werner Boote / Austria: 9 marca 2018 r.

Pełny program Berlinale z dokładnymi datami i godzinami seansów znaleźć można na stronie festiwalu.