Filharmonia Narodowa w Warszawie znów rozpala muzyczną wyobraźnię. Festiwal Chopin i jego Europa po raz trzynasty kusi wielkimi nazwiskami oraz intrygującym programem. Podczas sobotniego koncertu inauguracyjnego Jan Lisiecki zmierzył się z Johannesem Brahmsem. Z niewystarczającym efektem.
Do znanego nam w obecnej postaci koncertu fortepianowego Johannesa Brahmsa droga była długa i kręta. Niemiecki kompozytor, rozpoczynając pracę nad utworem, początkowo planował stworzyć symfonię. Z pomysłu tego szybko zrezygnował, przygotowując sonatę na dwa fortepiany. Owo rozwiązanie również nie przyniosło zamierzonego celu i tak powstał Koncert fortepianowy d-moll op. 15. Brahms i jego „romantyczny tradycjonalizm” oferuje głęboką, muzyczną terminologię. Melancholijne oblicze jego twórczości fortepianowej charakteryzuje się klasyczną symetrią, co umożliwia zabawę szerokim wachlarzem interpretacyjnym. Jak poradził sobie z nim kanadyjski solista polskiego pochodzenia, gorące nazwisko na międzynarodowej scenie muzyki klasycznej?
Jan Lisiecki, który nagrał rzadko wykonywane chopinowskie utwory mając lat zaledwie 13 i 14 (z orkiestrą Sinfonia Varsovia pod batutą Howarda Shelleya), który zastąpił samą Marthę Argerich w Bolonii, gdzie wraz z Orchester Mozart pod dyrekcją Claudio Abbado wykonał IV Koncert fortepianowy Beethovena, to nazwisko wzbudzające tyleż zachwytu, co kontrowersji. W zasadzie trudno go sklasyfikować. Przyznaną mu w maju 2010 roku nagrodę Diapason découverte tłumaczono „wrażliwą i pełną subtelności” interpretacją muzyczną oraz „błyskotliwą techniką”. Technikę Lisiecki w rzeczy samej opanował perfekcyjnie, ale nasuwa się pytanie po koncercie inaugurującym festiwal, gdzie podziała się owa finezja frazy, która uwiodła krytyków z różnych zakątków świata. Brahmsowskie dzieło w wykonaniu Lisieckiego zabrzmiało, pozwolę sobie to nazwać w ten sposób, wyboiście. Ciężką dłonią zanosił się na oktawy, a elementy liryczne koncertu próbował wydobyć grając po prostu ciszej, co w żaden sposób nie wyzwoliło subtelnego potencjału koncertu (głównie mowa o drugiej części). Nie przeszkodziło to jednak publiczności na gorące owacje (stojące, a jakże). Lisiecki wykonał na bis Nokturn c-moll Chopina, o którym można powiedzieć, że był sympatycznym gestem w stronę polskiej publiczności, który nie odzwierciedlił (niestety) kunsztu Chopinowskiego geniuszu. Szkoda.
Tegorocznym motywem wiodącym festiwalu jest twórczość Chopina inspirowana dziełami polskich kompozytorów – zapomnianych lub mniej rozpoznawalnych przez współczesną publiczność. W drugiej części sobotniego koncertu mogliśmy usłyszeć m.in. Symfonię c-moll Franciszka Mireckiego. O nim samym i jego twórczości można przeczytać na stronie Polskiego Towarzystwa Muzycznego. Wyjątkowego charakteru 13. Festiwalowi Chopin i jego Europa dodaje jeszcze jeden aspekt, o którym pisze Stanisław Leszczyński:
Specjalnym walorem festiwalu jest przywoływanie oryginalnego brzmienia utworów, które – wykonywane na instrumentach z epoki lub ich kopiach – pozwalają nam zbliżyć się do aury dźwiękowej czasów Chopina. Legendarne zespoły i soliści, specjalizujący się w wykonawstwie historycznym są stałymi gośćmi Festiwalu, przybliżając magiczny obraz minionych epok.
Festiwal trwa do 30 sierpnia. Więcej informacji znaleźć można na stronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.
(NAB)
Jan Lisiecki podczas Festiwalu Chopin i jego Europa (2017), fot. Darek Golik/NIFC
